Łańcut to miasto położone na granicy Podgórza Rzeszowskiego i Pradoliny Podkarpackiej, założone przez króla Kazimierza Wielkiego. Lokacja miasta na prawie magdeburskim nastąpiła w roku 1349 z nadania księcia Władysława Opolczyka. Pierwszym właścicielem miasta był Otton z Pilczy - Pilecki herbu Topór, który otrzymał dobra łańcuckie od Kazimierza Wielkiego za zasługi w czasie pełnienia funkcji starosty ruskiego. Kolejnymi jego właścicielami byli: Stadniccy, Lubomirscy i Potoccy - aż do 1944 roku. Za czasów Pileckich miasto leżące na ważnym szlaku handlowym przeżywało okres rozkwitu. Pomyślnemu rozwojowi Łańcuta dodawały splendoru liczne wizyty koronowanych głów: Kazimierza Wielkiego, Władysława Jagiełły, Księcia Witolda, Zygmunta Luksemburskiego i Zygmunta Starego. Około roku 1586 Anna z Sieniawskich Pilecka zamieniła za długi dobra łańcuckie ze Stanisławem Stadnickim ze Żmigrodu, zwanym później Diabłem Łańcuckim. Awanturniczy tryb życia Stanisława Stadnickiego doprowadził w 1608 roku do całkowitej ruiny dworu oraz znacznego zubożenia miasta. Zadłużone dobra łańcuckie odkupił w 1629 roku od Stadnickich Stanisław Lubomirski. Rodowi temu zamek zawdzięcza dzisiejszy kształt. W ich posiadaniu Łańcut pozostał do 1816 roku. Po śmierci Księżnej Izabeli Lubomirskiej sukcesorami dóbr łańcuckich zostali dwaj wnukowie Alfred i Artur Potoccy. Po podziale majątku Alfred ustanowił ordynację, w której rządy do 1944 roku sprawowali Potoccy. Ze względu na swoje położenie, miasto było wielokrotnie plądrowane i palone przez Wołochów, Tatarów, a w 1657 roku przez księcia Siedmiogrodu Jerzego II Rakoczego. Potoccy rozpoczęli ożywioną działalność gospodarczą i budowlaną. Uruchomili browar, fabrykę likierów i rosolisów, rafinerie spirytusu, cukrownie, spichlerze, chmielarnie. Do rozwoju miasta w znacznym stopniu przyczyniła się również budowa linii kolejowej Kraków - Lwów. W dziesięcioleciu międzywojennym miasto popadło w zastój, wiodąc żywot prowincjonalnego miasteczka. Podczas dwóch wojen światowych Łańcut nie poniósł większych strat materialnych, natomiast duże straty w ludności szczególnie żydowskiej.

Zabytki:

  • Zamek Lubomirskich
  • Powozownia
  • Muzeum Ikon
  • Muzeum Gorzelnictwa
  • Synagoga
  • Kościół Farny
  • Browar Łańcut

Źródła:
S. Centarski, Miasto Łańcut z dziejów i własnych wspomnień, 1937
Łańcut : studia i szkice z dziejów miasta, red. W. Bonusiak. Rzeszów 1997
J. Piotrowski, Zamek w Łańcucie: zwięzły opis dziejów i zbiorów, Lwów 1933

W zbiorach PBC:

  1. Miasto Łańcut : z dziejów i z własnych wspomnień
  2. Statut Ordynacji Łańcuckiej
  3. Ustanowienie pięciu jarmarków rocznie w Łańcucie
  4. Weselne obrzędy ludowe w powiecie łańcuckim w drugiej połowie XIX wieku
  5. Wieś Dąbrówki : powiat Łańcut : monografja etnograficzna
  6. Zamek w Łańcucie : zwięzły opis dziejów i zbiorów

  7. Widokówki

  8. 10 Pułk Strzelców Konnych Łańcut [Widokówka]
  9. 3 widoki Zamku w Łańcucie [Widokówka]
  10. Dom Danielewicza w Łańcucie [Widokówka z obiegu]
  11. Lańcut : szkoła Boromenszek [Widokówka z obiegu]
  12. Lańcut. Ulica 3 maja = 3 Maigasse [Widokówka z obiegu]
  13. Landshut. Schlosschen = Łańcut. "Zameczek" [Fotowidokówka czysta]
  14. Lańcut [Fotowidokówka z obiegu]
  15. Lańcut [Fotowidokówka z obiegu]
  16. Łańcut: Brama wjazdowa z zameczkiem Hr. Potockiego [Fotowidokówka]
  17. Łańcut : Chemiczne Zakłady przemysłowe hr. A. Potockiego [Widokówka]
  18. Łańcut : Kościół parafialny = Landschut Pfarrkirche [Fotowidokówka]
  19. Łańcut. Gimnazjum im. H. Sienkiewicza [Fotowidokówka z obiegu]
  20. Łańcut. Gimnazyum - Gymnasium [Widokówka z obiegu]
  21. Łańcut. Kasyno [Widokówka czysta]
  22. Łańcut. Rafinerya [Fotowidokówka z obiegu]
  23. Łańcut. Rynek [Fotowidokówka czysta]
  24. Łańcut. Zamek "Połud: strona" = Schloss "Sudseite" [Fotowidokówka z obiegu]
  25. Łańcut [Fotowidokówka]
  26. Łańcut [Fotowidokówka]
  27. Łańcut [Fotowidokówka]
  28. Łańcut [Fotowidokówka]
  29. Łańcut [Fotowidokówka]
  30. Łańcut [Fotowidokówka z obiegu]
  31. Łańcut [Fotowidokówka z obiegu]
  32. Łańcut [Fotowidokówka]
  33. Łańcut [Fotowidokówka]
  34. Łańcut [Fotowidokówka czysta]
  35. Łańcut - Zamek - Schloss [Fotowidokówka czysta]
  36. Pozdrowienie z Lańcuta : Akcyjne Towarzystwo dla wyrobów Tkackich i Sukienniczych [Fotowidokówka z obiegu]
  37. Pozdrowienie z Łańcuta. Ulica Trzeciego Maja = Grusse aus Lańcut. 3. Maigasse [Fotowidokówka z obiegu]
  38. Rynek - Ringplatz [Fotowidokówka z obiegu]
  39. Storczykarnia w Łańcucie [Fotowidokówka]
  40. Zamek w Łańcucie, fontanna przed kortem tenisowym [Fotowidokówka]
  41. Zamek w Łańcucie, Oficyna w sąsiedztwie Pawilonu Bibliotecznego [Fotowidokówka]
  42. Zamek w Łańcucie, Oranżeria [Fotowidokówka]
  43. Zamek w Łańcucie, Oranżeria [Fotowidokówka]
  44. Zamek w Łańcucie, Pergola przy kortach tenisowych [Fotowidokówka]
  45. Zamek w Łańcucie [Widokówka]
  46. Zamek w Łańcucie [Widokówka czysta]
  47. Zamek w Łańcucie [Fotowidokówka]
  48. Zamek w Łańcucie [Fotowidokówka]

  49. Grafika

  50. Le Château de Lanҫut en Galicie
  51. Łańcut
  52. Palace of Lubomirski, Landshut, Gallicia
  53. Palace of Lubomirski, Landshut, Gallicia

  54. Mapa

  55. Plan sytuacyjny miasta Łańcuta

  56. Sprawozdania

  57. Sprawozdania szkolne gimnazjum w Łańcucie
  58. Sprawozdania Towarzystwa Św. Wincentego a Paulo w Łańcucie
  59. Sprawozdanie z czynności Wydziału Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Łańcucie za rok 1894
  60. Sprawozdanie z czynności Wydziału Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Łańcucie za rok 1895

Ostatnia aktualizacja strony: 21.12.2016 r.