Rzeszów leży na pograniczu Pogórza Karpackiego i Kotliny Sandomierskiej nad rzeką Wisłok. Przywilej lokacyjny dla miasta Rzeszów został nadany Janowi Pakosławicowi ze Stróżysk na polecenia Kazimierza Wielkiego 19 stycznia 1354 roku. Do około 1583 roku miasto należało do Rzeszowskich, a następnie było własnością Mikołaja Spytka Ligęzy. Po jego śmierci w 1637 r. Rzeszów przeszedł w ręce najpierw Władysława Ostrogskiego-Zasławskiego, a następnie Jerzego Lubomirskiego. Do Lubomirskich miasto należało aż do I rozbioru Polski. Na początku XV wieku miasto zniszczył pożar. Odbudowane, otrzymało wiele przywilejów: pozwolenie na sprzedaż piwa, wina oraz soli, zgodę na prowadzenie kramów rzemieślniczych oraz pobieranie opłat celnych i myta przewozowego. W 1589 r. Sejm Warszawski uznał rzekę Wisłok za spławną, dzięki czemu powstał nowy szlak handlowy, wiodący przez San i Wisłę do Gdańska. W wieku XVI miasto szybko się rozwijało, mimo częstych pożarów, wojen, najazdów Wołochów i Tatarów. Ostatnie ćwierćwiecze XVI w. i pierwsze czterdzieści lat XVII w. to czas największej świetności miasta, które stało się ważnym ośrodkiem handlu i rzemiosła. Wiek XVII dla całej Rzeczypospolitej był okresem wojen i niepokojów politycznych, nie omijały one Rzeszowa, który jako rezydencja, jednej z najpotężniejszych rodzin magnackich w kraju stał sie celem licznych ataków i podwojów. W okresie konfederacji barskiej w 1769 roku pod Rzeszowem doszło do bitwy pomiędzy oddziałami konfederatów i rosyjskimi. Po bitwie ciała zabitych pochowano, a nad mogiłą Polaków, dla upamiętnienia batalii, usypano zachowany do dziś kopiec ziemny. W czasie zaborów w zamku Lubomirskich władze austriackie ulokowały sąd i więzienie. W latach poprzedzających wybuch I wojny światowej Rzeszów zyskał nową funkcję jako zaplecze twierdzy przemyskiej. W roku 1918 rozpoczęła w Rzeszowie działalność Polska Organizacja Wojskowa, której komendantem był Leopold Lis-Kula, późniejszy bohater walk o niepodległość Polski. Z okresu II Rzeczypospolitej najlepiej zapisały się w historii Rzeszowa lata 1937-1939. W ramach COP w mieście zlokalizowano Państwowe Zakłady Lotnicze, produkujące do dziś silniki lotnicze oraz filię poznańskiej Fabryki H. Cegielskiego, wytwarzającą działa przeciwlotnicze. Spowodowało to ożywienie inwestycyjne Rzeszowa, które zapewniło mieszkańcom liczne miejsca pracy. W okresie międzywojennym stacjonował w mieście duży garnizon wojskowy, w skład którego wchodziła 10 Brygada Pancerno-Motorowa dowodzona przez generała Stanisława Maczka. Podczas II wojny światowej Rzeszów uległ częściowemu zniszczeniu. W gruzach legły zabytki, kamienice i zakłady przemysłowe. Hitlerowcy wymordowali wielu rzeszowian, niszcząc prawie zupełnie lokalną społeczność żydowską.

Zabytki:

  • Rynek
  • Stary Cmentarz
  • Kościół Św. Trójcy
  • Synagoga Nowomiejska (zwana Dużą)
  • Synagoga Staromiejska (zwana Małą)
  • Kościół Fara
  • Zespół Klasztorny Bernardynów
  • Teatr im. Wandy Siemaszkowej
  • Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna
  • Ulica 3 Maja
  • Kościół Św. Krzyża
  • Muzeum Okręgowe w Rzeszowie
  • Wille secesyjne
  • Zamek Lubomirskich
  • Letni Pałacyk Lubomirskich
  • Podziemna Trasa Turystyczna

Źródła:
A. Bielowski, Rzeszów i jego okolice, Lwów 1844
F. Kotula, Tamten Rzeszów, Rzeszów 1985
Miasta polskie w Tysiącleciu, red. S. Pazyra, t. 2, Warszawa 1967
Rzeszów – Rzeszowszczyzna Przeszłość daleka i bliska, red. S. Czopka, Rzeszów 2000
Rzeszów, red. A. Rakuś, K. Staszewski, J. Malczewski, Rzeszów 1997

W zbiorach PBC:

  1. Bibliografia druków tłoczonych w drukarniach Rzeszowa w latach 1843-1939 - Jagusztyn, Andrzej (1940- )
  2. Dom ludowy Bet Am i Fundacja im. Adolfa Tannenbauma w Rzeszowie - Wachtel, Henryk
  3. Dwudziestopięciolecie II gimnazjum państw. im. St. Sobińskiego w Rzeszowie : 1904-1929 - Ruczka, Adam
  4. Działalność Organów informacji Wojska Polskiego na terenie Rzeszowszczyzny w latach 1944 - 1956 - Machniak, Arkadiusz
  5. Dzieje drukarstwa i księgarstwa w Rzeszowie w latach 1840-1939 - Jagusztyn, Andrzej (1940- )
  6. Dzieje miasta Rzeszowa do końca XVIII wieku : z 21. rycinami w tekście - Pęckowski, Jan (1874-1959)
  7. Dzieje rzeszowskiej "Lutni" : w ciągu pierwszego 25 lecia - Kijas, Juliusz
  8. Handel Rzeszowa w XVII i XVIII wieku - Pęckowski, Jan (1874-1959)
  9. Historia zbrodni hitlerowskich dokonanych na pracownikach PZL-Rzeszów w okresie okupacji - Kuźmicz, Łukasz
  10. Kolaudacja robót w Rzeszowie dnia 15.IV.1935 r. i Superkolaudacja dnia 30 kwietnia 1938 r. dokonane przez „Najwybitniejszych Fachowców” i „Czołowych Specjalistów” czyli Rzeszowskie złoto w „Pomarańczowej Księdze” Prezydenta miasta Rzeszowa - Dziakiewicz, Włodzimierz
  11. Komunikat Żydowskiej Rady Narodowej w Rzeszowie - Żydowska Rada Narodowa (Rzeszów)
  12. Obwieszczenie
  13. Obwieszczenie
  14. Piętnaście lat pracy Gminy Miasta Rzeszowa w niepodległej Polsce
  15. Profesor zamordował eksperta na stacji pomp i filtrów w Rzeszowie - Dziakiewicz, Włodzimierz
  16. Program uroczystości przy odsłonięciu pomnika Tadeusza Kościuszki w Rzeszowie, dnia 26. czerwca 1898
  17. Raz trzeba powiedzieć prawdę! : upadek spółdzielni rzeszowskich w rzeczywistym świetle - Spiss, Tadeusz Ludwik (1882-1954)
  18. Rzeszowskie za Sasów : szkic historyczny - Nieć, Julian (1908-1939)
  19. Rzeszów i jego okolice - Bielowski, August (1806-1876)
  20. Składnica Kółek Rolniczych w Rzeszowie. 1916-1926 - Tałasiewiczówna, Zofia
  21. Spółdzielnie i spółki katolickie w Rzeszowie - Wiącek, Wojciech (1869-1944)
  22. Sprawa wodociągu w Rzeszowie
  23. Statut izraelickiej gminy wyznaniowej w Rzeszowie
  24. Statut Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Rzeszowie jako Filii Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" we Lwowie
  25. Statut Towarzystwa Organizacyi Obrony Narodowej w Rzeszowie - Towarzystwo Organizacji Obrony Narodowej (Rzeszów)
  26. Statut Towarzystwa Zaliczkowego i Kredytowego w Rzeszowie Spółdzielni z ogranicz. odpowiedzialnością - Towarzystwo Zaliczkowe i Kredytowe (Rzeszów)
  27. Stosunki i wydarzenia na tle budowy wodociągu i kanalizacji w król. woln. Mieście Rzeszowie w latach 1933-1937 - Dziakiewicz, Włodzimierz
  28. Szanowny Druhu! - Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" (Rzeszów)
  29. Tadeuszowi Kościuszce : 1746-1946
  30. Towarzystwo Myśliwych w Rzeszowie : (w pięćdziesiątą rocznicę powstania) : 1880-1930 - W. G.
  31. Wielka klapa pod "Lisią Górą" w Rzeszowie czyli przykra przygoda profesora - Dziakiewicz, Włodzimierz
  32. Zabytki Rzeszowa : dopełnienie pracy Władysława Łuszczkiewicza w tomie V. Sprawozdań Komisyi Historyi Sztuki - Świeykowski, Emmanuel (1874-1909)
  33. Zamknięcie rachunku Kasy Oszczędności miasta Rzeszowa z dniem 31 grudnia 1886 roku
  34. Zarząd rzeszowskiego powiatu
  35. Żaków Rzeszowskich Obwieszczenie y Prośba

  36. Widokówki

  37. Główny rynek w Rzeszowie [Widokówka z obiegu]
  38. Kościół farny w Rzeszowie. Budowa z roku 1344 [Widokówka czysta]
  39. Kościół O.O. Bernardynów w Rzeszowie [Widokówka czysta]
  40. Ratusz w Rzeszowie [Fotowidokówka z obiegu]
  41. Reichshof. Gesamtansicht von Baranowka = Rzeszów. Widok ogólny z Baranówki [Widokówka z obiegu]
  42. Rzeszów [Fotowidokówka czysta]
  43. Rzeszów. Gmach c. k. Sądu obwodowego = Gebaude des k. k. Bezirksgerichtes [Widokówka czysta]
  44. Rzeszów, Kasa oszczędności [Widokówka czysta]
  45. Rzeszów. Magistrat [Fotowidokówka z obiegu]
  46. Rzeszów, Ulica Grundwalcka [Fotowidokówka z obiegu]
  47. Rzeszów. Plac Wolności [Widokówka czysta]
  48. Rzeszów. Rynek główny = Hauptring [Widokówka czysta]
  49. Rzeszów Staroniwa r. 1914-1915 : spalone magazyny = Verbrannte Magazine in Rzeszów Staroniwa [Widokówka czysta]
  50. Rzeszów r. 1914-1915. Pożar gmachów kolejowych po odwrocie Moskali = Brand der Stationsgebaude in Rzeszów durchdieRussen [Widokówka czysta]
  51. Rzeszów r. 1914-1915. Pożar gmachów kolejowych po odwrocie Moskali = Brand der Stationsgebaude in Rzeszów durchdieRussen [Widokówka czysta]
  52. Rzeszów. Ostrzeliwana i zniszczona pompa ropna na dworcu kolejowym = ZerstorteRoholstation der Bahnaniage [Widokówka czysta]
  53. Rzeszów [Widokówka z obiegu]
  54. [Odwrót wojsk rosyjskich w Rzeszowie] [Fotowidokówka z obiegu]
  55. Tablica ku czci Profesorów i Uczniów, poległych w latach 1914-1920, wmurowana w budynku II gimanzjum państwowego im. St. Sobińskiego w Rzeszowie, ufundowana staraniem i ofiarnością grona nauczycielskiego i młodzieży, oraz rodzin Poległych, byłych uczniów i przyjaciół zakładu : 6 listopada 1927

  56. Obrazy Danuty Turbacz

  57. Dworek przy ul. Dąbrowskiego [Obraz]
  58. Fragment muru zamkowego [Obraz]
  59. Klasztor o. Bernardynów w Rzeszowie [Obraz]
  60. Nowy most [Obraz]
  61. Park na osiedlu Słocina [Obraz]
  62. Studnia na rzeszowskim rynku dawniej [Obraz]

  63. Fotografie Jerzego Wygody

  64. Kirkut w Rzeszowie I [Fotografia]
  65. Kirkut w Rzeszowie II [Fotografia]
  66. Kirkut w Rzeszowie III [Fotografia]
  67. Kirkut w Rzeszowie IV [Fotografia]
  68. Rzeszów. Zamek [Fotografia]]

  69. Mapy

  70. Etnograficzny podział woj. rzeszowskiego : stan z pocz. XX wieku
  71. Powiat rzeszowski

  72. Czasopisma

  73. Biuletyn Informacyjny
  74. Dziennik Rzeszowski
  75. Fraza : pismo literacko-społeczne
  76. Gazeta Rzeszowska
  77. Gazeta Rzeszowska : organ Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem
  78. Gazeta Rzeszowska. 1945, R. 1, nr 9, 11, 15
  79. Głos Rzeszowski
  80. Głos Wolny : bezpartyjny dwutygodnik informacyjny miasta Rzeszowa. 1932, R. 1, nr 6
  81. Głos Zagłębia Rzeszowskiego : czasopismo gospodarcze, społeczne i polityczne
  82. Kalendarzyk na rok 1946 oraz historia cudownej statuy M. B. w kościele OO. Bernardynów w Rzeszowie
  83. Kuryer Rzeszowski
  84. Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego
  85. Niwa : czasopismo rolnicze
  86. Nowiny : gazeta codzienna
  87. Nowiny Rzeszowskie : organ KW Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej
  88. Polityka i Społeczeństwo
  89. Przemysł i Handel Rzeszowski : miesięcznik gospodarczy województwa rzeszowskiego
  90. Rocznik Podkarpacki. 2012, nr 1
  91. Rzeszowianin
  92. Szara Piątka : miesięcznik młodzieży harcerskiej w Rzeszowie
  93. Trybuna Rzeszowska
  94. Tygodnik Rzeszowski
  95. Wiadomości Fabryczne : organ Komitetu Fabrycznego PZPR Rady Zakładowej i Dyrekcji WSK Rzeszów
  96. Wiadomości : pismo Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego "PZL-Rzeszów"
  97. Zew Rzeszowa
  98. Ziemia Rzeszowska : czasopismo narodowe
  99. Ziemia Rzeszowska : czasopismo narodowe
  100. Ziemia Rzeszowska i Jarosławska : czasopismo narodowe. 1924, R. 6, nr 1 - 10

  101. Sprawozdania

  102. Sprawa oświetlenia miasta Rzeszowa
  103. Sprawozdania szkolne Bursy Gimnazjalnej im. X. F. Dymnickiego w Rzeszowie
  104. Sprawozdania szkolne II Gimnazjum / Liceum w Rzeszowie
  105. Sprawozdania szkolne Gimnazjum / I LO w Rzeszowie
  106. Sprawozdania szkolne Gimnazjum Żeńskiego w Rzeszowie
  107. Sprawozdania szkolne męskiego seminarium nauczycielskiego w Rzeszowie
  108. Sprawozdania szkolne Prywatnego Koedukacyjnego Gimnazjum w Rzeszowie
  109. Sprawozdania szkolne Prywatnego Seminarium Nauczelskiego Żeńskiego w Rzeszowie
  110. Sprawozdania szkolne Towarzystwa Prywatnej Męskiej Szkoły Przemysłowej w Rzeszowie
  111. Sprawozdanie chemiczne i bakteryologiczne
  112. Sprawozdanie Dyrekcji Pryw[atnego] Seminarjum Nauczycielskiego Żeńskiego w Rzeszowie za okres szkolny od 1915/16-1926/27
  113. Sprawozdanie ogólne z wyniku prac wodociągowych dokonanych w latach 1904, 1905, 1906, 1907 - Hochfeld, Wilhelm
  114. Sprawozdanie techniczne z wyniku robót wodociągowych dokonanych w latach 1904-1907 - Maślanka, Marcin
  115. Sprawozdanie z ankiety, odbytej w dniu 18 marca 1925 a zwołanej przez Magistrat w sprawie zaciągnięcia przez gminę miasta Rzeszowa pożyczki z funduszów amerykańskich na cele inwestycyjne
  116. Sprawozdanie Zarządu Koła Rzeszowskiego „Towarzystwa Szkoły Ludowej” (za lata 1909-1912)


Ostatnia aktualizacja strony: 21.12.2016 r.