Sanok to miasto położone w dolinie Sanu na terenie Kotliny Sanockiej u podnóża Gór Słonnych i Pogórza Bukowskiego. Najstarsza wzmianka o grodzie w Sanoku pochodzi z roku 1150. W 1339 roku książę Jerzy II z rodu Piastów nadał Sanokowi przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Zasadźcą oraz pierwszym wójtem został wybrany zaufany księcia Bartek z Sandomierza. W 1340 r. prawem spadkobierstwa posiadł te ziemie Kazimierz III Wielki i włączył do swego Królestwa. Po tym okresie przez następne kilkadziesiąt lat Sanok znajdował się pod opieką Korony węgierskiej oraz urzędujących tu starostów węgierskich. W 1417 roku Władysław Jagiełło w kościele parafialnym ufundowanym przez Kazimierza Wielkiego poślubił Elżbietę Gardowską. Na sanockim zamku, po śmierci Władysława Jagiełły, wiele lat zamieszkiwała jego czwarta żona, królowa Zofia Holszańska, zwana Sońką. W latach 1555-1556 w zamku w Sanoku mieszkała królowa węgierska Izabela. Okres od połowy XIV do połowy XVI wieku uchodzi za najpomyślniejszy w dziejach miasta. Od końca XVI wieku rozpoczął się powolny upadek Sanoka. W roku 1772 Sanok oraz ziemia sanocka weszły po pierwszym rozbiorze w skład Królestwa Galicji i Lodomerii. Duże znaczenie dla miasta miała budowa linii kolejowej oraz założenie w 1845 r. warsztatu kotlarskiego Walentego Lipińskiego, późniejsza fabryka wagonów. Rok 1930 upamiętnił się w dziejach miasta krwawym marszem głodnych, tak nazywano starcie robotników sanockiej fabryki wagonów z policją. W czasie II wojny światowej miasto poniosło ogromne straty. Sanoczanie – uczestnicy ruchu oporu, byli pierwszymi więźniami obozu śmierci w Oświecimiu. We wrześniu 1944 roku z rejonu na zachód od Sanoka ruszyła na zachód ofensywa wojsk radzieckich zwana „Operacją dukielsko-preszowską”. Opuszczony przez Niemców obszar przechodził następnie pod wojskowe zarządy armii czerwonej tzw. „wojennyje komanda”.

Zabytki:

  • Zamek Królewski
  • Muzeum Historyczne z największą w Europie kolekcją ikon
  • Muzeum Budownictwa Ludowego
  • Klasztor oo. Franciszkanów
  • Kościół Fara
  • Cerkiew z dzwonnicą z XVIII wieku
  • Ratusz i Rynek
  • Figura wojaka Szwejka na ławeczce
  • Pomnik Grzegorza z Sanoka
  • Zabytkowe kamienice na starówce
  • Secesyjną willę rodziny Zaleskich
  • Dom mansjonarski
  • Park miejski im. Adama Mickiewicza

Źródła:
Miasta polskie w Tysiącleciu, red. S. Pazyra, t. 2, Warszawa 1967
W. W. Kucharski, Sanok i sanocka ziemia w dobie Piastów i Jagiellonów : monografia historyczna, Lwów 1905
Sanok : dzieje miasta : praca zbiorowa, red. F. Kiryk, Kraków 1995
E. Słuszkiewicz, Przewodnik po Sanoku i ziemi sanockiej : z ilustracjami i 2 mapami, Sanok 1938

W zbiorach PBC:

  1. Jan Herburt kasztelan sanocki : rys biograficzny - Dzieduszycki, Klemens
  2. Pamiątki i wspomnienia z sanockiej ziemi. Cz. 1
  3. Przewodnik po Sanoku i ziemi sanockiej : z ilustracjami i 2 mapami - Słuszkiewicz, Edmund
  4. Przywileje wybranieckie : dokumenty z ziemi sanockiej - Kucharski, Władysław Wiktor
  5. Regestr złoczyńców grodu sanockiego : 1554-1638 - Balzer, Oswald Marian
  6. Samorząd województwa ruskiego w walce z opryszkami - Prochaska, Antoni
  7. Sanok i sanocka ziemia w dobie Piastów i Jagiellonów : monografia historyczna - Kucharski, Władysław Wiktor (1875-1942)
  8. Spis parohìj ì svâŝenikìv gr.-kat. zlučenihEparhìjPeremis´koï, Sambìrskoï ì Sânìckoï na rìk 1924
  9. Statystyka naftowa za lata 1930-1939 i 1939-1944 : rejony naftowe : Gorlice, Jasło, Krosno, Sanok
  10. Szkice z życia szlachty sanockiej w XV stuleciu - Dąbkowski, Przemysław
  11. Trzecieski, Jan (1846-1909), 1907, Pamiątki i wspomnienia z sanockiej ziemi. Cz. 1
  12. Zapatrywania i dążenia gospodarcze szlachty czerwono-ruskiej w XVII wieku - Arłamowski, Kazimierz
  13. Ziemia sanocka w XV stuleciu. Cz. 1 - Dąbkowski, Przemysław
  14. Ziemia sanocka w XV stuleciu. Cz. 2 - Dąbkowski, Przemysław
  15. Życie i obyczaje Grzegorza z Sanoka arcybiskupa lwowskiego - Kallimach (1437-1496)

  16. Widokówka

  17. Sanok. Ogólny widok [Fotowidokówka czysta]
  18. Sanok [Fotowidokówka z obiegu]
  19. Sanok. Ul. Mickiewicza [Fotowidokówka czysta]
  20. Sanok. Ul. Jagiellońska [Fotowidokówka z obiegu]
  21. Sanok. Fabryka wagonów i maszyn w Sanoku [Widokówka czysta]
  22. Sanok. Ogólny widok-Totalansicht [Fotowidokówka]
  23. Sanok. Widok z Olchowiec [Fotowidokówka]
  24. [Sanok. Rynek] [Fotowidokówka]

  25. Fotografia Jerzego Wygody

  26. Sanok. Muzeum Budownictwa Ludowego [Fotografia]

  27. Czasopisma

  28. Acta Scansenologica
  29. Biuletyn Informacyjny Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku
  30. Echo z nad Sanu : organ miejscowy dla ziemi przemyskiej i sanockiej 1885
  31. Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku

Ostatnia aktualizacja strony: 21.12.2016 r.